In december 2025 heeft de EU verschillende uitvoeringsverordeningen aangenomen met betrekking tot de definitieve (verplichte) fase van het koolstofgrenscorrectiemechanisme (CBAM), evenals een voorstel om het toepassingsgebied van het CBAM in de toekomst uit te breiden. Verschillende belangrijke bepalingen van dit uitgebreide regelgevingspakket (ongeveer 5000 pagina's) zijn vanaf 1 januari 2026 van toepassing in alle EU-lidstaten.
Wat betekent dit voor bedrijven?
De definitieve fase van CBAM is op 1 januari 2026 van start gegaan. Bedrijven die onder CBAM vallen, moeten dringend de gevolgen van de regels beoordelen en een actieplan opstellen dat is gestructureerd in strategische doelstellingen voor de korte, middellange en lange termijn.
Als eerste stap moet een bedrijf bepalen of het goederen van buiten de EU importeert die onder de CBAM-verordening vallen (bijvoorbeeld bepaalde ijzer- en staalproducten, aluminium- en cementproducten, meststoffen, waterstof en geïmporteerde elektriciteit) en of het volume van die invoer de drempel van 50 ton overschrijdt. Voor waterstof en geïmporteerde elektriciteit geldt geen invoerdrempel; de importeur is automatisch onderworpen aan CBAM-verplichtingen.
Als de invoer van CBAM-goederen door een bedrijf in 2026 de toepasselijke drempels overschrijdt, moet de importeur een aanvraag indienen voor de status van erkende CBAM-aangever. De aanvraag moet uiterlijk op 31 maart 2026 bij de douane in behandeling zijn. Volgens de Finse douane kan de verwerking enkele maanden in beslag nemen. Als een importeur geen status van erkende CBAM-aangever heeft en de drempel is overschreden, zal de douane de invoer van CBAM-goederen verhinderen. CBAM-goederen kunnen pas in het vrije verkeer worden gebracht als de importeur de status van erkende CBAM-aangifteplichtige heeft verkregen.
Belangrijkste elementen van het CBAM-regelgevingspakket
1. Implementatie van emissieberekenningsmethoden en vaststelling van standaardwaarden
Uitvoeringsverordening (EU) 2025/2547 van de Commissie bevat gedetailleerde methoden voor de berekening van emissies en toepassingsregels die alle bedrijven die onder het CBAM vallen, moeten toepassen bij de berekening van ingebedde emissies. Uitvoeringsverordening (EU) 2025/2621 van de Commissie stelt de regels vast voor het gebruik van CBAM-standaardwaarden wanneer de werkelijke waarden op basis van emissiegegevens van leveranciers en inputs (precursoren) niet worden gebruikt of niet beschikbaar zijn. Standaardwaarden worden bepaald op basis van GN-codes en het land van oorsprong. Voor andere goederen dan elektriciteit omvatten de standaardwaarden een opslag om rekening te houden met mogelijke afwijkingen in gevallen waarin de emissies van een individuele installatie de relevante gemiddelde emissie-intensiteit in het land van productie overschrijden.
Wat betekent dit voor bedrijven?
Als u geen verifieerbare (d.w.z. door een verificateur te verifiëren) emissie-informatie van uw leverancier verkrijgt, moeten de ingebedde emissies doorgaans worden bepaald aan de hand van door de Commissie vastgestelde standaardwaarden. In de toekomst volstaat een algemene schatting van de emissies niet langer; de uitvoeringsvoorschriften van de CBAM vereisen gedocumenteerde gegevens over een product, productieproces of installatie, afhankelijk van het geval, met name voor complexe goederen en precursoren. De keuze tussen standaardwaarden en werkelijke emissiegegevens kan een aanzienlijke invloed hebben op de CBAM-kosten van een bedrijf. Bij gebruik van werkelijke waarden kan een jaarlijks staalimportvolume van 8.000 ton een kostenbesparing van meer dan 1 miljoen euro opleveren. Bij het ramen van de kosten moeten bedrijven overwegen of standaardwaarden of werkelijke waarden tot hogere totale kosten leiden.
2. Verificatie van emissiegegevens
Uitvoeringsverordening (EU) 2025/2546 van de Commissie verplicht bedrijven om emissiegegevens systematisch te verzamelen en te documenteren met het oog op verificatie (leveranciersgegevens plus ondersteunende documentatie). In het eerste verificatiejaar moeten verificateurs een bezoek ter plaatse brengen aan de installatie waar de relevante goederen worden geproduceerd. In het tweede opeenvolgende jaar kan de verificateur het fysieke bezoek vervangen door een virtueel bezoek of het bezoek achterwege laten. In alle gevallen moet echter ten minste om de twee jaar een bezoek ter plaatse worden gebracht.
Wat betekent dit voor bedrijven?
In 2026 moeten bedrijven een geaccrediteerde verificateur aanwijzen als ze van plan zijn om actuele emissiegegevens te gebruiken. Het verzamelen van CBAM-emissiegegevens van leveranciers alleen is niet langer voldoende; bedrijven moeten ook kunnen aantonen en onderbouwen welke rollen, processen en documentatie worden gebruikt om emissiegegevens te verzamelen. De fysieke audits ter plaatse door geaccrediteerde verificateurs stellen strenge eisen aan het procesbeheer en de documentatie, zowel voor bedrijven als voor de productie-installaties van hun leveranciers. Ingebedde emissiegegevens en eventuele koolstofprijzen die in het land van herkomst zijn betaald, moeten worden geverifieerd door geaccrediteerde verificateurs.
3. Prijsstelling van CBAM-certificaten
In Uitvoeringsverordening (EU) 2025/2548 van de Commissie wordt uiteengezet hoe de Commissie de prijs van CBAM-certificaten vaststelt en beschikbaar stelt aan CBAM-aangevers. De prijsstelling is gebaseerd op de veilingprijzen van EU-ETS-emissierechten voor de relevante CBAM-productcategorieën. In 2026 worden de certificaatprijzen gepubliceerd als kwartaalgemiddelden en vanaf 2027 als weekgemiddelden.
Wat betekent dit voor bedrijven?
De aankoop van certificaten zal plaatsvinden vanaf 2027, op basis van de invoer in 2026, wat betekent dat CBAM een echt budgetteerbare kostenpost wordt. Inkoop- en prijsbeleid, evenals contractuele voorwaarden van leveranciers, moeten worden aangepast om rekening te houden met de verwachte toekomstige CBAM-veilinggerelateerde certificaatkosten.
4. Toezicht op CBAM-gegevens
In Uitvoeringsverordening (EU) 2025/2619 van de Commissie wordt gespecificeerd welke informatie de nationale douaneautoriteiten aan de Commissie moeten verstrekken. Ook worden daarin de rapportagefrequentie en de mechanismen vastgelegd voor het koppelen van douanegegevens aan het CBAM-register voor controles van door bedrijven gerapporteerde gegevens.
Wat betekent dit voor bedrijven?
Het toezicht op CBAM-gegevens wordt strenger. Voor rapportage en verificatie is een gedocumenteerd "audittraject" vereist waarin de GN-codes, invoerhoeveelheden, CBAM-aangiften en de inhoud van aangekochte certificaten met elkaar in overeenstemming moeten zijn. Als de door een bedrijf gerapporteerde CBAM-gegevens niet aan de voorschriften voldoen of als het aantal aangekochte certificaten niet overeenkomt met de productspecifieke ingebedde emissies van ingevoerde goederen, kan het bedrijf administratieve boetes en mogelijk andere sancties opgelegd krijgen. De douaneautoriteiten hebben het recht om – met inachtneming van de toepasselijke vertrouwelijkheidsregels – de informatie te verkrijgen die nodig is om toezicht uit te oefenen op entiteiten die onderworpen zijn aan CBAM-verplichtingen.
5. Aanpassing voor gratis toewijzing van EU ETS-emissierechten
Tijdens de overgangsperiode hebben EU-producenten van CBAM-goederen onder het EU-ETS een deel van de emissierechten gratis ontvangen. In Uitvoeringsverordening (EU) 2025/2620 van de Commissie wordt de aanpassing van de gratis toewijzing vastgelegd om ervoor te zorgen dat invoer niet onmiddellijk onderworpen is aan de volledige koolstofkosten, terwijl bepaalde EU-producenten nog steeds profiteren van gratis toewijzing. De verordening bepaalt hoe deze op emissierechten gebaseerde aanpassing wordt berekend, d.w.z. hoe de gratis toewijzing van invloed is op het aantal CBAM-certificaten dat moet worden ingeleverd. De aanpassing van de gratis toewijzing kan worden gebaseerd op feitelijke gegevens of worden bepaald aan de hand van standaard CBAM-benchmarks die in een bijlage bij de verordening zijn opgenomen.
Wat betekent dit voor bedrijven?
Bij het berekenen van het aantal CBAM-certificaten dat uw bedrijf moet inleveren, kan de berekening een vermindering van de gratis toewijzing omvatten. De EU zal per productgroep de overgangsvermindering van de gratis toewijzing vaststellen en deze – volgens de voorgeschreven methoden – toepassen op de hoeveelheden CBAM-goederen die door uw bedrijf worden ingevoerd.
6. Wijzigingen in de procedures voor erkende CBAM-aangevers en het gebruik van het CBAM-register
Verordening (EU) 2025/2549 van de Commissie wijzigt en corrigeert de regels inzake de voorwaarden en procedures voor de status van erkende CBAM-aangifteplichtige. Verordening (EU) 2025/2550 van de Commissie actualiseert de inhoud en verwerkingsregels van het CBAM-register en verduidelijkt de toegangsrechten. De nieuwe regels harmoniseren en waarborgen het gebruik van het register, vergemakkelijken de toekenning van toegangsrechten en verbeteren de gegevensuitwisseling tussen de Commissie en de bevoegde autoriteiten.
Wat betekent dit voor bedrijven?
Het aanvragen en behouden van de status van geautoriseerde CBAM-aangever voor CBAM-importen zal worden afgehandeld volgens de bijgewerkte regels. Een onjuiste toewijzing van rollen of onvolledige aanvragen kunnen in het ergste geval de importen van een bedrijf volledig onderbreken. CBAM-naleving wordt steeds meer geregistreerd. Het CBAM-register stroomlijnt de communicatie, kennisgevingen, registraties en controles en maakt een naadloze uitwisseling van informatie mogelijk tussen de Commissie, de bevoegde autoriteiten, de douaneautoriteiten, CBAM-aangevers, aanvragers, exploitanten en verificateurs. Bedrijven moeten daarom hun registergegevens nauwkeurig en conform houden, aangezien de informatie wordt gecontroleerd door nationale autoriteiten, geaccrediteerde verificateurs en de Commissie.
Voorstel van de Commissie om het toepassingsgebied van het CBAM uit te breiden
Het pakket van december 2025 omvatte ook een formeel wetgevingsvoorstel van de Commissie om het toepassingsgebied van de CBAM-verordening uit te breiden. De kern van het voorstel is om CBAM met name uit te breiden tot downstreamproducten van staal en aluminium.
De Commissie stelt voor om CBAM uit te breiden naar 180 extra douaneposten, waaronder:
- IJzer- en staalproducten, zoals ertsen, damwandplanken, spoorwegmateriaal, gascontainers en andere producten.
- Metalen producten, zoals netten en hekwerk, spijkers, meubelbeslag en pluggen/sluitingen.
- Machines en apparatuur, zoals motoren, pompen, branders, koelkasten/vriezers, industriële robots, kranen, lieren, liften, landbouw- en huishoudelijke machines, wasmachines, wasdrogers, diepvriezers, gieterij- en metaalbewerkingsapparatuur, elektromotoren en transformatoren, evenals lasapparatuur en elektrische geleiders.
- Voertuigen en onderdelen, zoals motorvoertuigen, chassis, bedrading, carrosserieën, versnellingsbakken, wielen, vracht- en handaangedreven voertuigen, en onderdelen voor aanhangwagens.
- Medische instrumenten, zoals buisvormige naalden en neurostimulatieapparaten die staal of aluminium bevatten; en
- Metalen meubels en constructies, zoals stoelen met metalen frame, metalen kantoormeubilair en geprefabriceerde gebouwen die staal of aluminium bevatten.
Andere belangrijke voorgestelde uitbreidingen zijn onder meer:
- Aanvullende maatregelen om ontduiking van CBAM-verplichtingen te voorkomen door middel van verbeterd toezicht en monitoring.
- Opname van pre-consumptieafval van aluminium en staal in de berekening van de ingebedde emissies van uiteindelijke CBAM-goederen als relevante precursorinput.
- Wijzigingen in de methode voor het berekenen van emissiefactoren voor geïmporteerde elektriciteit, zodat rekening wordt gehouden met elektriciteitsopwekking uit alle bronnen, inclusief niet-fossiele bronnen; de standaardwaarden voor geïmporteerde elektriciteit zouden dienovereenkomstig worden herzien.
De voorgestelde wijzigingen met betrekking tot de invoer van elektriciteit zullen naar verwachting vanaf 2026 van toepassing zijn, en de uitbreiding van het productbereik vanaf 1 januari 2028.
Wat betekent dit voor bedrijven?
De CBAM-vereisten kunnen de komende jaren van toepassing worden op een toenemend aantal productgroepen en goederen, waardoor het aantal bedrijven dat onder de regeling valt aanzienlijk zal toenemen. Naast nieuwe bedrijven moeten ook bedrijven die al onder de regeling vallen een risicoanalyse en inventarisatie uitvoeren om te beoordelen hoe een uitgebreide CBAM-regeling hun activiteiten en strategie zou kunnen beïnvloeden.
Hoe moet uw bedrijf nu reageren?
Vragen die bedrijven moeten overwegen:
- Importeren bedrijven van de Groep CBAM-goederen uit derde landen naar de EU, en in welke hoeveelheden?
- Is de status van erkende CBAM-aangifteplichtige vereist en is deze al aangevraagd?
- Moeten emissieberekingen voortaan worden gebaseerd op standaardwaarden of op werkelijke emissiegegevens? Hoe betrouwbaar is de huidige gegevensbasis voor CBAM-berekeningen?
- Kunnen fabrikanten/leveranciers van CBAM-goederen de ingebedde emissies op betrouwbare wijze berekenen en deze op een controleerbare manier rapporteren? Hoe zullen fabrikanten worden opgeleid of contractueel worden verplicht om aan de regels te voldoen?
- Heeft de groep eigen installaties in derde landen die snel moeten beginnen met het plannen van emissiebepaling en het verzamelen van leveranciersgegevens voor CBAM-verplichtingen?
- Is de belangrijkste gegevensbron – douane-importgegevens – beschikbaar of kan deze voldoende vaak worden verkregen?
- Hoe moet CBAM efficiënt worden georganiseerd: centraal of decentraal? Welke technologische oplossingen helpen daarbij? Welke processtappen kunnen worden uitbesteed?
- Zijn er processen aanwezig voor een correcte boekhoudkundige verwerking van CBAM-kosten in de financiën?
- Worden de CBAM-kosten ook commercieel weerspiegeld in zowel inkoop als verkoop?
- Zijn de inkoop- en projectcontracten aangepast om te voldoen aan de CBAM-verplichtingen?
- Als het bedrijf de CBAM-kosten met financiële instrumenten wil afdekken, is dat dan wettelijk toegestaan en welke risico's brengt dat met zich mee?
- Is CBAM voldoende geïntegreerd in het operationele risicobeheer?
- Zijn veranderingen in de koolstofprijs meegenomen in bedrijfsstrategieën (bedrijfs-, inkoop- en investeringsstrategieën) en transacties (fusies en overnames)?
Prioritaire acties
- Beoordeel of uw bedrijf onder het toepassingsgebied van CBAM valt.
- Als de drempels worden overschreden, dient u uiterlijk op 31 maart 2026 een aanvraag in voor de status van erkende CBAM-aangifteplichtige.
- Verkrijg CBAM-conforme emissieberekingsgegevens van leveranciers en beoordeel de werkelijke productspecifieke ingebedde emissies.
- Zorg ervoor dat de emissiegegevens van leveranciers verifieerbaar zijn (processen, documentatie).
- Houd rekening met de prijsstelling van CBAM-certificaten en het toezicht door regelgevende instanties in de strategie en het risicobeheer van uw bedrijf.
Hoe Sustashift uw bedrijf kan ondersteunen bij het voldoen aan CBAM-verplichtingen
Wij bieden bijvoorbeeld de volgende oplossingen:
- Beoordeling van de toepasselijkheid van CBAM op uw bedrijf – voorlopige beoordeling van CBAM-goederen en CN-codes, leveranciers, landen van herkomst, plus monitoring ten opzichte van de invoerdrempel van 50 ton;
- Uitgebreid trainingspakket over de praktische toepassing van CBAM – afgestemd op alle wettelijke vereisten van EU-regels en op maat gemaakt voor de behoeften van uw bedrijf;
- Beheer van leveranciersgegevens – een softwareoplossing met sjablonen voor het opvragen van leveranciersgegevens overeenkomstig Uitvoeringsverordening (EU) 2025/2547 van de Commissie, plus een documentatiemodel ter ondersteuning van de verificatie van emissiegegevens;
- Beoordeling van de geschiktheid van emissiegegevens voor CBAM – beoordeling van emissiegegevens van leveranciers door deskundigen die zijn opgeleid in het berekenen van emissies;
- Emissiecalculator – een calculator die is afgestemd op de EU-regels voor het schatten van de kostenimpact van CBAM en het aantal aan te kopen certificaten;
- Planning en indiening van de jaarlijkse CBAM-aangifte – een stappenplan voor het indienen van de jaarlijkse aangifte op basis van de emissiegegevens van het kalenderjaar 2026, een informatiepakket over de aankoop van betaalde CBAM-certificaten, een checklist met cruciale taken per verantwoordelijke persoon en een risicoanalyse van leveranciers.
